Tą czy tę? – wyjaśniamy raz na zawsze
To jeden z tych błędów językowych, które pojawiają się dosłownie wszędzie – w komentarzach, w mediach społecznościowych, a nawet w tekstach oficjalnych. „Tą” czy „tę”? Która forma jest poprawna? Odpowiedź jest prosta, choć wymaga krótkiego wyjaśnienia.
Skąd to zamieszanie?
Zamieszanie wynika z faktu, że obie formy – tą i tę – są poprawne, ale w różnych kontekstach. Obie są formami biernika (czyli odpowiadają na pytanie „kogo? co?”), ale dotyczą różnych rodzajów gramatycznych.
Zasada jest taka:
- „Tę” używamy przed rzeczownikami rodzaju żeńskiego w liczbie pojedynczej.
✅ Widzę tę książkę.
✅ Znam tę kobietę. - „Tą” używamy tylko wtedy, gdy rzeczownik występuje w narzędniku (czyli odpowiada na pytanie „z kim? z czym?”).
✅ Idę z tą dziewczyną.
✅ Rozmawiałem z tą osobą.
Czyli:
- ✅ Widzę tę sukienkę. – poprawnie
- ❌ Widzę tą sukienkę. – błąd!
Dlaczego tak wiele osób mówi „tą”?
W mowie potocznej różnica między tę a tą często się zaciera – forma tą brzmi bardziej naturalnie, zwłaszcza w szybkiej wypowiedzi. Jednak w tekście pisanym warto trzymać się normy językowej, szczególnie jeśli zależy nam na poprawności i profesjonalnym wizerunku.
Jak zapamiętać?
Prosty trik:
- Jeśli coś widzisz, masz, znasz – użyj tę.
- Jeśli z kimś jesteś, rozmawiasz, idziesz – użyj tą.
Podsumowanie:
| Kiedy? | Poprawna forma |
|---|---|
| Biernik (kogo? co?) | tę |
| Narzędnik (z kim? z czym?) | tą |
Choć mówimy często „tą”, w pisowni warto używać formy tę tam, gdzie wymaga tego gramatyka. To drobny szczegół, który robi duże wrażenie – zwłaszcza w tekstach pisanych.
Chcesz brzmieć poprawnie? Zapamiętaj to raz na zawsze: widzę tę sukienkę, nie „tą”!
(Poniżej zamieściłem archiwalną dyskusję na ten sam temat na moim forum o e-biznesie: forum.ebiznesy.pl. Forum już nie istnieje, ale chcąc niejako zachować pamięć po nim, część wątków przenoszę na tego bloga, a część na innego: ebiznesy.pl).
tą czy tę ? – ciągle widzę błędnie pisane
Napisał/a: Paweł ’krzywy’ K. dnia 25 kwietnia 2011
No właśnie: daj mi „tę” płytę, czy daj mi „tą” płytę?
Mamy tutaj biernik (kogo? co?), zatem nie mam inne opcji: poprawnie jest zawsze i wszędzie „Podaj mi tę płytę”.
Jeśli jednak mamy narzędnik (z kim? z czym?), wtedy oczywiście dajemy „tą”, czyli np. „Mam problemy z tą płytą”.
Bardzo często spotykam się z niepoprawną formą. Warto przestawić się na pisanie poprawne gramatycznie – zawsze stawia nas to w lepszym świetle.
Powtórzmy zatem:
„Kocham tę kobietę!” (kogo? – tę kobietę!)
ale
„Kocham się z tą kobietą” (z kim? – z tą kobietą) :dajekwiaty:
powszechnie „tą”
Napisał/a: Sebastian N. dnia 25 kwietnia 2011
Większość z nas w mowie potocznej używa „daj mi TĄ płytę” mając świadomość, że jest to błąd.
Czasem nawet chyba nie wypada mówić poprawnie 😉
Prosta zasada
Napisał/a: Kamil Krzysztof Ł. dnia 3 maja 2011
A nie zauważyliście pewnej prawidłowości?
„Tę płytę”
„Tą płytą”
Wystarczy dopasować końcówki 😉
Bardziej skomplikowanie się robi, kiedy jest dłuższa wypowiedź i dochodzi inna końcówka w środek, np
„Podaj mi Olu tę zieloną mąkę”, ale wtedy wystarczy patrzeć po prostu na te końcówki skrajne.
Wuala! 🙂
TĘ!!!
Napisał/a: mieszkooo17 dnia 20 lutego 2012
No właśnie poprawnie jest oczywiście tę, aczkolwiek w obecnych czasach tak bardzo rozpowszechniło się „tą”, że jak ktoś tak mówi, to nawet nie uważamy, że to błąd.
bez różnicy
Napisał/a: SandraMadalinska dnia 2 marca 2012
w piśmie jeszcze można dostrzec błąd, ale w mowie nawet czasami się tego nie wychwyci, zwłaszcza jak prowadzi się dość szybką konwersację
wzorzec
Napisał/a: adi85 dnia 12 kwietnia 2012
wzorcowo jest oczywiście „tę”. oba są jednak w użyciu i obu da się używać
Kamil - słowo płytą to już zupełnie inny przypadek, więc się nie liczy 😛
normy
Napisał/a: jqtnm dnia 12 listopada 2012
Kultura języka polskiego wyróżnia normę wzorcową i użytkową. Forma „tą” jest kwalifikowana jako forma należąca do normy użytkowej (choć w piśmie powinno używać się f. wzorcowej) i nie jest błędna - mimo że ja używam formy „tę”, sądzę, że niekiedy takie hiperpoprawne wysławianie się jest przesadą.
Tutaj jest więcej na ten temat: poradnia.pwn.pl/lista.php?id=2227
ą ę
Napisał/a: wiktorin dnia 12 sierpnia 2013
w sumie zasada jest prosta wyraz kończy się na ę to dajemy tę, wyraz kończy się na ą mówimy tą
mowa a pismo
Napisał/a: zajreg7 dnia 26 sierpnia 2013
Uważam, że w mowie jak najbardziej możemy używać wersji użytkowej „tą”, natomiast w piśmie powinno używać się wzorcowej - ”tę” 😀
re
Napisał/a: renka dnia 3 września 2013
wiktorin napisał(a):
w sumie zasada jest prosta wyraz kończy się na ę to dajemy tę, wyraz kończy się na ą mówimy tą
Słusznie 🙂 nigdy nie zwróciłam na to uwagi, a zawsze miałam z tym problem 😉
re
Napisał/a: adrianna1 dnia 6 września 2013
W mowie i w piśmie jest zupełnie inaczej:)
moja zasada:
kogo, co? TĘ książkę
(z) kim, (z) czym? z TĄ książką
I słuszna racja - prosta zasada w końcówkami;)
?
Napisał/a: wojtek1991 dnia 18 listopada 2013
a to nie jest czasem tak, że jak wyraz o którym mówimy kończy się na „ę” to jest tę, a jak na „ą” to jest tą?
ja tak staram się mówić…
idziemy w stronę…
Napisał/a: Piotr z B. dnia 24 października 2014
Idziemy w tę stronę? Czy w tą stronę? 🙂
Ponoć w tę, ale jakoś głupio to brzmi 😉
tę…
Napisał/a: miruku dnia 13 marca 2015
w większości przypadków oczywiście „tę” niemniej tą ręką nie pomalujesz płotu, a tę ręką to raczej nie próbuj.
tą czy tę?
Napisał/a: Patrycja6738 dnia 20 marca 2015
W normie użytkowej „tą książkę” nie uznaje się błąd 🙂 No, ale jeśli ktoś chce się posługiwać normą wzorcową to oczywiście „tę książkę”.
tę tą
Napisał/a: lucidera dnia 25 marca 2015
tę ziemię, tą ziemią - czyli wszystko zależy od końcówki słowa 🙂 ach, ta polszczyzna…. 😀
asd
Napisał/a: krisuuu dnia 26 marca 2015
Dokładnie, wszystko zależy od końcówki, jednak jeżeli napiszemy tą ziemię, to moim zdaniem nie jest to uznawane za powszechny błąd, jedynie Pani od Polskiego mogłaby się troszkę zdenerwować.
tę tą
Napisał/a: przemo55 dnia 9 sierpnia 2015
Swego czasu, choć wydało mi się to przedziwne, ale używając właśnie poprawnie, według tego co wszyscy tu podają, form tę i tą, wiele osób mnie poprawiało w mowie. Widać błąd, ale częściej używany niż poprawna forma, jest bardziej zjadliwy, bardziej tolerowany przez społeczeństwo.
Przyczyna używania „tą”
Napisał/a: MichalSky dnia 27 stycznia 2018
W starannej polszczyźnie powinniśmy pisać i mówić „Weź tę książkę”. Tradycyjna forma tę bywa jednak zastępowana formą tą. Wynika to stąd, że wśród różnych określeń rzeczownika rodzaju żeńskiego (w naszym wypadku jest to wyraz książka) tylko zaimek ta ma w bierniku końcówkę -ę, podczas gdy inne określenia przyjmują końcówkę -ą: „Weź tę książkę”, ale: „Weź tamtą książkę”, „Weź pierwszą książkę”, „Weź ładną książkę”.
Mówiąc Weź tą książkę, odmieniamy zaimek ta analogicznie do tych określeń. W mowie potocznej jest to dopuszczalne.
hm
Napisał/a: Nikali dnia 16 lipca 2018
Naprawdę? Nie wiem, ale jakoś wersja „tą” strasznie gryzie mnie w uszy. Chociaż może to kwestia przyzwyczajenia
Dodaj komentarz